عنوان کتاب: کلاردشت

نویسنده: علی ملک پور

تاریخ انتشار: 1402

ناشر: انتشارات راش

نوبت چاپ: ششم

تعداد صفحات : 391

کتاب حاضر مجموعه­ای است از آگاهی های موجود از منطقه کلاردشت مازندران که  مولف در آن به سبک دانشنامه­های محلی آن چه را که برای شناساندن زادگاه و زیست بوم نیاکان خویش لازم می­دانسته عنوان نموده است. مطالب کتاب از نوعی سازماندهی موضوعی (Thematic Organization) در کنار سازماندهی تاریخی (Chronological Organization) برخوردار است. این اثر به قول یک چکیده نویسی معرفی کتاب در مورد تمامی جنبه های شهر کلاردشت با نگاهی علمی و آماری نوشته شده و بسیاری از مواردی که باید در تاریخ این شهر ثبت شود را به درستی آورده است. به این ترتیب کتاب واجد طیف وسیعی از موضوع ها با هدف ارائه اطلاعات مرجع برای مخاطبان علاقمند در میان اهل مطالعه و مبتنی بر نگاهی توصیفی و گزارش گونه است. دکتر علی ملک پور مولف اثر در پیشگفتار چاپ ششم در بیان نیت خود می نوبسد:

این کتاب که در 391 صفحه و در قالب 76.379 کلمه و در 9.176 سطر نوشته شده شده است از زیبایی های طبیعت کلاردشت و جلوه های فرهنگ و زندگی مردم آن الهام گرفته و بیش از آن ، علاقه به شناخت ، ثبت و انتقال میراث مردم این خطه از ایران زمین مرا به انجام چنین  تحقیقی بر انگیخته است. بررسی و شناخت تاریخ و فرهنگ مردمی که با تلاش و همت خود طی قرن ها و نسل ها با سرفرازی زندگی کرده اند و در هر دوره از تاریخ خویش شایستگی و پایداری ورزیده اند، کاری ضروری و خدمتی فرهنگی است.
چاپ اول کتاب کلاردشت در سال ۱۳۷۷ منتشر شد و به قول نویسنده مرور زمان و تحولات اساسی در شهرستان کلاردشت و نیز تقاضای چاپ جدید کتاب با درج اطلاعات و تحلیل های متناسب با شرایط روز انگیزه پژوهشی و تألیف چاپ جدید کتاب کلاردشت است.
نویسنده همچنین در توضیح بیش تر نیت خود از نگارش کتاب عنوان می­کند که این پژوهش در مورد کلاردشت برای علاقمندان می تواند دلایل و زمینه های کاربردی تری نیز داشته باشد که فراتر از علاقه های فردی است. به بیان وی اهمیت منطقه کلاردشت برای طرح ریزی سلسله مطالعات علمی و کاربردی در زمینه ها و رشته های مختلف مشهود است و کلاردشت به لحاظ جغرافیایی و زمین شناسی سرزمینی است که با پدیده های شگفت انگیز و کم نظیر شناخته می.شود. وجود ده ها قله با بیش از ۴۰۰۰ متر ارتفاع، وجود یخچال های طبیعی متعدد با میلیون ها سال قدمت و پدیده های ژئومورفولوژیکی دیگر بیانگر اهمیت منطقه از این نظر است.  علاوه بر این مسائل مربوط به مطالعات زیست محیطی نیز بخشی دیگر از زمینه های پژوهش و بررسی های علمی در این منطقه است که می تواند مورد توجه پژوهشگران و کارشناسان این حوزه قرار گیرد.
به علاوه کلاردشت از نقطه نظر نویسنده واجد بسیاری از ویژگی­ها است که قابلیت آن را برای پژوهش علمی بروز می­دهد. کلاردشت در قلمرو اقتصاد، منطقه ای در حال گذار از یک اقتصاد نسبتاً بسته روستایی و کشاورزی به اقتصاد تجاری و رقابتی جدید (و طبعاً درگیر با تنگناها و چالش های مربوط به آن و  پیامدهای اقتصادی و اجتماعی متعدد) و
منطقه ای با دو خرده فرهنگ مجزا با ریشه های تاریخی است که طی چند قرن گذشته همزیستی مسالمت آمیزی را تجربه کرده است. سپس نویسنده استدلال می کند که کلاردشت با وجود چنین زمینه ها و مسائلی و علیرغم شهرت ملی آن در این حوزه ها تقریباً ناشناخته مانده است بدین معنا انجام تحقیق و نگارش کتاب کلاردشت اقدامی ضروری بود تا شاید پژوهشگران و علاقمندان را به کار آید.

مطالب کتاب در چهار بخش تنظیم شده است در بخش یکم ویژگی های جغرافیای طبیعی کلاردشت و نیز توصیف پوشش گیاهی و حیات جانوری منطقه مورد بحث قرار گرفته است. در بخش دوم تاریخ کلاردشت به تفکیک عهد باستان،  مرحله گذار به دوره اسلامی، کلاردشت پس از حمله مغول، دوره صفویه و زندیه، دوران قاجار و بالاخره کلاردشت در عصر پهلوی و تا امروز بررسی شده است. در بخش سوم به توصیف سیمای اقتصادی منطقه پرداخته شده است. در این بخش راه ها، جمعیت ، مسکن، کشاورزی، دامداری، صنعت، خدمات و توریسم مطرح شده . در بخش چهارم نیز جامعه و فرهنگ کلاردشت شامل آموزش و پرورش، گویش های منطقه، اعتقادات مذهبی، آداب و رسوم و فرهنگ عامیانه مورد بررسی قرار گرفته است.
نویسنده در مقدمه در ادامه توصیفات خود از کتاب عنوان می کند که  در طرح بحث ها سعی بر ترویج واقع بینی بوده است. در کنار طرح جلوه های دل انگیز و بی همتای طبیعت کلاردشت مسایل و کاستی های اقتصادی و اجتماعی نیز همچون روی دیگر سکه بررسی شده است: محیط طبیعی و توصیف جاذبه های آن در کنار خطر تخریب محیط زیست و جاذبه های گردشگری در کنار معضل بیکاری و تنگناهای ناشی از عدم سرمایه گذاری نیز یادآوری و تجزیه و تحلیل شد تا جلوه های پیدا و زوایای پنهان زندگی حتی الامکان برای خواننده منعکس شود.
در چاپ جدید کتاب توصیفات تاریخی و عمدتاً روستایی کلاردشت متعلق به چاپ­های قبلی آن همچنان دست نخورده باقی مانده، اما آمارها و تحلیل های آن در چاپ جدید تا حدی بهنگام شده است.

دکتر ملک پور گویا در جمع آوری اطلاعات و اسناد مورد نیاز در این اثر ارزشمند همچون دیگر  پژوهشگران اجتماعی این مرز و بوم با محدودیت های بسیاری مواجه بوده و آن چنان که پیداست آشنایی به محل و مکاتبات رسمی و پیگیری هایش مانع از امساک ورزی برخی ادارات و سازمان های تابع شهرستان در ارائه اطلاعات و آمار  به قول او ساده و معمولی نشده است. ما نیز پس از این همه سال هنوز در آرزوی آنیم که سرانجام روزی فرا رسد که مدیران دولتی ضمن بزرگداشت تلاش آنانی که در پی ترویج دانش اند، محدودیت در تعامل با پژوهشگران اجتماعی را با  گشاد دستی در نشر اطلاعات جایگزین کنند.